"Yükselir göklere dumanlı başın
                                                                                    
Gezmekle doyulmaz toprağın taşın

Sonbaharda tatlı alemin söner

Bir beyaz kefenle yatarsın kışın "

ÇAKIR BABA TEPESİ(Bardız)

Yüksekliği 2500-3200 metreyi bulan bu dağlarda yüksekliği 1,5 metreyi bulan kar
vardır ve soğuk 26 dereceyi bulmaktadır. Taarruza iştirak edenlerin büyük bir  kısmı kış şartlarına hazırlıksızdı. Askerin iaşe ve techizatı yeterli değildi. Enver Paşa karargahını rakımı daha düşük ormanlık Bardız da kurmuştur. Birlikler  Kosor (Akşar) ,Ersinek, köylülerinin çıkardıkları yiyecekleri yiyemez durumdadırlar. 26-27 Aralık gecesi Allahuekber dağlarının en yüksek yayla ve tepelerinde geçirilen en korkunç gece olur. 10. kolordunun bazı birlikleri dağları aşar ve Sarıkamış demiryoluna ulaşır. Erlerin çoğu ormanlarda dağılmış,birlikler karlara gömülmüştür. Şiddetli soğuk ve fırtınadan delirenler bile olmuştur. Mevcudu 90 bin olan 3.cü ordudan geriye kalan ancak 10 bin kişidir. 80  bin erat Allahuekber ve Soğanlı dağlarının karlı bağırlarına gömülmüş ve şehit  olmuşlardır.

"Tekbirle anılır adın dillerde

Izdırapla dolu tarihin senin

Binlerce şehidi bastın bağrına

Kanlarla yoğrulmuş ziyaretsin sen"

Sarıkamış Harekatı süresince ilçemize bağlı Norşon (Esenyurt ) Bardız, Vartanıt (Aktaş) Çermik (Kaynak ) Ersinek (Ormanlı) köyleri birliklerin geçişlerine ve harekatlarına zemin oluşturmuş olduğundan bu gün bu bölgelerde bir çok şehit mezarlarına rastlanmaktadır. Bu mezarların bir çoğu toplu mezarlardır. Bu kayıplar ve uğranılan hezimet Ruslara Anadolu kapısını açar . Ermeni çeteleri
ile birlikte işgal hareketine girişirler.

Kaynak: OSMANLI DEVLET ARŞİVLERİ.     Detaylı bilgi için tıklayın.